नायक्रोम, ज्याला निकेल क्रोम असेही म्हणतात, हा निकेल, क्रोमियम आणि क्वचित प्रसंगी लोह मिसळून तयार केलेला एक मिश्रधातू आहे. उष्णता प्रतिरोधकतेसाठी, तसेच गंज आणि ऑक्सिडेशन या दोन्हींना प्रतिकार करण्याच्या क्षमतेसाठी प्रसिद्ध असलेला हा मिश्रधातू अनेक उपयोगांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे. औद्योगिक उत्पादनापासून ते छंद म्हणून केल्या जाणाऱ्या कामांपर्यंत, नायक्रोम तारेच्या स्वरूपात विविध व्यावसायिक उत्पादने, हस्तकला आणि अवजारांमध्ये आढळतो. तसेच, काही विशिष्ट क्षेत्रांमध्येही याचा उपयोग होतो.
नायक्रोम तार हे निकेल आणि क्रोमियमपासून बनवलेले एक मिश्रधातू आहे. ते उष्णता आणि ऑक्सिडेशनला प्रतिकार करते आणि टोस्टर व हेअर ड्रायर यांसारख्या उत्पादनांमध्ये उष्णता निर्माण करणारे घटक म्हणून वापरले जाते. हौशी लोक सिरॅमिक शिल्पकला आणि काचकामामध्ये नायक्रोम तारेचा वापर करतात. ही तार प्रयोगशाळा, बांधकाम आणि विशेष इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रातही आढळते.
नायक्रोम तार विजेला अत्यंत प्रतिरोधक असल्यामुळे, व्यावसायिक उत्पादने आणि घरगुती उपकरणांमध्ये उष्णता निर्माण करणारे घटक म्हणून ती खूप उपयुक्त ठरते. टोस्टर आणि हेअर ड्रायरमध्ये मोठ्या प्रमाणात उष्णता निर्माण करण्यासाठी नायक्रोम तारेच्या गुंडाळ्या वापरल्या जातात, तसेच टोस्टर ओव्हन आणि स्टोरेज हीटरमध्येही याचा वापर होतो. औद्योगिक भट्ट्यांमध्येही कार्य करण्यासाठी नायक्रोम तारेचा वापर केला जातो. नायक्रोम तारेच्या तुकड्यापासून हॉट वायर कटर देखील बनवता येतो, ज्याचा उपयोग घरी किंवा औद्योगिक ठिकाणी विशिष्ट फोम आणि प्लॅस्टिक कापण्यासाठी व त्यांना आकार देण्यासाठी केला जाऊ शकतो.
नायक्रोम तार ही प्रामुख्याने निकेल, क्रोमियम आणि लोह यांच्यापासून बनलेल्या अचुंबकीय मिश्रधातूपासून तयार केली जाते. नायक्रोमची वैशिष्ट्ये म्हणजे त्याची उच्च रोधकता आणि चांगली ऑक्सिडेशन प्रतिरोधकता. नायक्रोम तारेमध्ये वापरानंतर चांगली लवचिकता आणि उत्कृष्ट वेल्डिंगक्षमता देखील असते.
नायक्रोम वायरच्या प्रकारानंतर येणारा अंक मिश्रधातूतील निकेलची टक्केवारी दर्शवतो. उदाहरणार्थ, "नायक्रोम 60" मध्ये त्याच्या रचनेत अंदाजे 60% निकेल असते.
नायक्रोम वायरच्या उपयोगांमध्ये हेअर ड्रायरचे हीटिंग एलिमेंट्स, हीट सीलर्स आणि भट्ट्यांमधील सिरॅमिक सपोर्ट यांचा समावेश होतो.
| मिश्रधातू प्रकार | व्यास | प्रतिरोधकता | ताण | ताण (%) | वाकणे | कमाल सतत | कार्यरत जीवन |
| Cr20Ni80 | <०.५० | १.०९±०.०५ | ८५०-९५० | २० | >9 | १२०० | २०००० |
| ०.५०-३.० | १.१३±०.०५ | ८५०-९५० | २० | >9 | १२०० | २०००० | |
| ३.० | १.१४±०.०५ | ८५०-९५० | २० | >9 | १२०० | २०००० | |
| Cr30Ni70 | <०.५० | १.१८±०.०५ | ८५०-९५० | २० | >9 | १२५० | २०००० |
| ≥०.५० | १.२०±०.०५ | ८५०-९५० | २० | >9 | १२५० | २०००० | |
| Cr15Ni60 | <०.५० | १.१२±०.०५ | ८५०-९५० | २० | >9 | ११२५ | २०००० |
| ≥०.५० | १.१५±०.०५ | ८५०-९५० | २० | >9 | ११२५ | २०००० | |
| Cr20Ni35 | <०.५० | १.०४±०.०५ | ८५०-९५० | २० | >9 | ११०० | १८००० |
| ≥०.५० | १.०६±०.०५ | ८५०-९५० | २० | >9 | ११०० | १८००० |
१५० ०००० २४२१