बातमी - व्यावसायिकदृष्ट्या शुद्ध निकेल

रासायनिक सूत्र

समाविष्ट विषय

पार्श्वभूमी

व्यावसायिकदृष्ट्या शुद्ध किंवाकमी मिश्रधातू निकेलयाचा मुख्य उपयोग रासायनिक प्रक्रिया आणि इलेक्ट्रॉनिक्समध्ये होतो.

गंजरोधक

शुद्ध निकेलच्या क्षरण-प्रतिरोधक क्षमतेमुळे, विशेषतः विविध क्षपणकारी रसायनांना आणि दाहक अल्कलींना प्रतिकार करण्याच्या क्षमतेमुळे, अनेक रासायनिक अभिक्रियांमध्ये, विशेषतः अन्न प्रक्रिया आणि कृत्रिम तंतुंच्या निर्मितीमध्ये, उत्पादनाची गुणवत्ता टिकवून ठेवण्यासाठी निकेलचा वापर केला जातो.

व्यावसायिकदृष्ट्या शुद्ध निकेलचे गुणधर्म

च्या तुलनेतनिकेल मिश्रधातूव्यावसायिकदृष्ट्या शुद्ध निकेलमध्ये उच्च विद्युत वाहकता, उच्च क्युरी तापमान आणि चांगले मॅग्नेटोस्ट्रिक्टिव्ह गुणधर्म असतात. निकेलचा वापर इलेक्ट्रॉनिक लीड वायर्स, बॅटरीचे घटक, थायराट्रॉन आणि स्पार्किंग इलेक्ट्रोड्ससाठी केला जातो.

निकेलमध्ये चांगली औष्णिक वाहकता देखील असते. याचा अर्थ असा की, त्याचा वापर क्षरणकारक वातावरणातील उष्णता विनिमयकांसाठी केला जाऊ शकतो.

तक्ता १. चे गुणधर्मनिकेल २००व्यावसायिकदृष्ट्या शुद्ध दर्जा (९९.६% निकेल).

मालमत्ता	मूल्य
२०°C तापमानावर ॲनील केलेली तन्य शक्ती	४५० एमपीए
२०°C तापमानावर ०.२% प्रुफ स्ट्रेससह ॲनील केलेले	१५० एमपीए
लांबी वाढ (%)	47
घनता	८.८९ ग्रॅम/सेमी³
वितळण्याची श्रेणी	१४३५-१४४६°से
विशिष्ट उष्णता	४५६ जूल/किलोग्रॅम. °से
क्यूरी तापमान	३६०°से
सापेक्ष पारगम्यता	सुरुवातीचे	११०
	कमाल	६००
प्रसरण गुणांक (20-100°C)	१३.३×१०⁻⁶ मी/मी.°से
औष्णिक वाहकता	७० वॅट/मीटर.°से
विद्युत रोधकता	०.०९६×१०⁻⁶ ओम.मी

निकेलची निर्मिती

तापवलेलेनिकेलनिकेलमध्ये कमी कठीणपणा आणि चांगली लवचिकता असते. सोने, चांदी आणि तांब्याप्रमाणेच, निकेलचा कार्य-कठिनीकरण दर तुलनेने कमी असतो, म्हणजेच, इतर बहुतेक धातूंप्रमाणे वाकवल्यावर किंवा इतर प्रकारे विकृत झाल्यावर तो तितकासा कठीण आणि ठिसूळ होत नाही. हे गुणधर्म, चांगल्या वेल्डिंग क्षमतेसह, या धातूपासून तयार वस्तू बनवणे सोपे करतात.

क्रोमियम प्लेटिंगमधील निकेल

सजावटी क्रोमियम प्लेटिंगमध्ये अंडरकोट म्हणूनही निकेलचा वारंवार वापर केला जातो. पितळ किंवा जस्त कास्टिंग किंवा शीट स्टील प्रेसिंगसारख्या कच्च्या उत्पादनावर प्रथम एका थराचा मुलामा दिला जातो.निकेलसुमारे २० मायक्रॉन जाड. यामुळे त्याला गंजरोधकता मिळते. अंतिम थर क्रोमियमचा एक अतिशय पातळ 'फ्लॅश' (१-२ मायक्रॉन) असतो, जो त्याला रंग आणि काळपटपणापासून संरक्षण देतो, जे प्लेटेड वस्तूंमध्ये सामान्यतः अधिक इष्ट मानले जाते. क्रोमियम इलेक्ट्रोप्लेटच्या सामान्यतः सच्छिद्र स्वरूपामुळे, केवळ क्रोमियमची गंजरोधकता अस्वीकार्य ठरेल.

गुणधर्म सारणी

साहित्य	निकेल – व्यावसायिकदृष्ट्या शुद्ध निकेलचे गुणधर्म, निर्मिती आणि उपयोग
रचना:	९९% निकेल किंवा त्याहून अधिक

मालमत्ता	किमान मूल्य (एसआय)	कमाल मूल्य (एसआय)	एकके (एसआय)	किमान मूल्य (महत्वाचे)	कमाल मूल्य (महत्वाचे)	एकके (महत्वाची)
अणु आकारमान (सरासरी)	०.००६५	०.००६७	m3/kmol	३९६.६५४	४०८.८५९	in3/kmol
घनता	८.८३	८.९५	Mg/m3	५५१.२३९	५५८.७३१	पाउंड/फूट³
ऊर्जा सामग्री	२३०	६९०	एमजे/किलो	२४९१७.९	७४७५३.७	किलोकॅलरी/पौंड
बल्क मॉड्युलस	१६२	२००	जीपीए	२३.४९६१	२९.००७५	१०६ पीएसआय
संपीडन शक्ती	70	९३५	एमपीए	१०.१५२६	१३५.६१	केएसआय
लवचिकता	०.०२	०.६		०.०२	०.६
लवचिक मर्यादा	70	९३५	एमपीए	१०.१५२६	१३५.६१	केएसआय
सहनशक्ती मर्यादा	१३५	५००	एमपीए	१९.५८०१	७२.५१८८	केएसआय
फ्रॅक्चर टफनेस	१००	१५०	एमपीए.एम१/२	९१.००४७	१३६.५०७	केएसआय.इन१/२
कठोरता	८००	३०००	एमपीए	११६.०३	४३५.११३	केएसआय
नुकसान गुणांक	०.०००२	०.००३२		०.०००२	०.००३२
भंग गुणांक	70	९३५	एमपीए	१०.१५२६	१३५.६१	केएसआय
पॉइसनचे गुणोत्तर	०.३०५	०.३१५		०.३०५	०.३१५
शियर मॉड्युलस	72	86	जीपीए	१०.४४२७	१२.४७३२	१०६ पीएसआय
तन्य शक्ती	३४५	१०००	एमपीए	५०.०३८	१४५.०३८	केएसआय
यंगचा मापांक	१९०	२२०	जीपीए	२७.५५७२	३१.९०८३	१०६ पीएसआय
काचेचे तापमान			K			°F
वितळण्याची सुप्त उष्णता	२८०	३१०	केजे/किलो	१२०.३७८	१३३.२७५	बीटीयू/पाउंड
कमाल सेवा तापमान	५१०	६४०	K	४५८.३३	६९२.३३	°F
वितळणबिंदू	१७०८	१७३९	K	२६१४.७३	२६७०.५३	°F
किमान सेवा तापमान	0	0	K	-४५९.६७	-४५९.६७	°F
विशिष्ट उष्णता	४५२	४६०	जूल/किलो.के	०.३४९७८४	०.३५५९७५	बीटीयू/एलबी.एफ
औष्णिक वाहकता	67	91	डब्ल्यू/एमके	१२५.४२६	१७०.३५५	बीटीयू.फूट/तास.फूट².एफ
औष्णिक विस्तार	12	१३.५	१०-६/के	२१.६	२४.३	१०-६/°फॅरनहाइट
संभाव्य बिघाड			एमव्ही/मी			व्ही/मिल
डायलेक्ट्रिक स्थिरांक
प्रतिरोधकता	8	10	१०-८ ओम.मी	8	10	१०-८ ओम.मी

पर्यावरणीय गुणधर्म
प्रतिकार घटक	१=खराब ५=उत्कृष्ट
ज्वलनशीलता	5
गोड पाणी	5
सेंद्रिय द्रावके	5
५००°C तापमानावर ऑक्सिडेशन	5
समुद्राचे पाणी	5
तीव्र आम्ल	4
तीव्र अल्कली	5
UV	5
परिधान	4
दुर्बल आम्ल	5
कमकुवत अल्कली	5

स्रोत: हँडबुक ऑफ इंजिनिअरिंग मटेरियल्स, ५ वी आवृत्ती मधून सारांशित.

या स्रोताबद्दल अधिक माहितीसाठी कृपया भेट द्याइन्स्टिट्यूट ऑफ मटेरियल्स इंजिनिअरिंग ऑस्ट्रेलेशिया.

निकेलने मूलद्रव्य स्वरूपात किंवा इतर धातू आणि पदार्थांसोबतच्या मिश्रधातूंच्या रूपात आपल्या आजच्या समाजात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले आहे आणि भविष्यात आणखी आव्हानात्मक परिस्थितीसाठी सामग्रीचा पुरवठा करत राहण्याचे आश्वासन देते. निकेल हा विविध उद्योगांसाठी नेहमीच एक महत्त्वाचा धातू राहिला आहे, कारण तो एक अत्यंत बहुपयोगी पदार्थ आहे जो बहुतेक इतर धातूंसोबत मिश्रधातू बनवतो.

निकेल हा एक बहुगुणी घटक आहे आणि तो बहुतेक धातूंशी संमिश्रण करतो. निकेल संमिश्रे म्हणजे अशी संमिश्रे ज्यात निकेल हा प्रमुख घटक असतो. निकेल आणि तांबे यांच्यात पूर्ण घन विद्राव्यता आढळते. लोह, क्रोमियम आणि निकेल यांच्यातील विस्तृत विद्राव्यता श्रेणींमुळे अनेक संमिश्र संयोग शक्य होतात. त्याच्या उच्च बहुगुणीपणामुळे, तसेच त्याच्या उत्कृष्ट उष्णता आणि क्षरण-प्रतिरोधक क्षमतेमुळे, त्याचा उपयोग विविध प्रकारच्या अनुप्रयोगांमध्ये केला जातो; जसे की विमानांमधील गॅस टर्बाइन, ऊर्जा प्रकल्पांमधील स्टीम टर्बाइन आणि ऊर्जा व अणुऊर्जा बाजारपेठांमध्ये त्याचा व्यापक वापर होतो.

निकेल मिश्रधातूंचे उपयोग आणि वैशिष्ट्ये

Nनिकेल आणि निकेल मिश्रधातूsयांचा उपयोग विविध प्रकारच्या अनुप्रयोगांसाठी केला जातो, ज्यापैकी बहुतांश अनुप्रयोगांमध्ये क्षरण प्रतिरोध आणि/किंवा उष्णता प्रतिरोध यांचा समावेश असतो. यापैकी काही खालीलप्रमाणे आहेत:

विमान गॅस टर्बाइन
वाफ टर्बाइन वीज प्रकल्प
वैद्यकीय अनुप्रयोग
अणुऊर्जा प्रणाली
रासायनिक आणि पेट्रोकेमिकल उद्योग
उष्णता आणि प्रतिकार भाग
संप्रेषणासाठी आयसोलेटर आणि ॲक्ट्युएटर
ऑटोमोटिव्ह स्पार्क प्लग
वेल्डिंग उपभोग्य वस्तू
पॉवर केबल्स

इतर अनेकनिकेल मिश्रधातूंचे अनुप्रयोगयात विशेष-उद्देशीय निकेल-आधारित किंवा उच्च-निकेल मिश्रधातूंच्या अद्वितीय भौतिक गुणधर्मांचा समावेश आहे. यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश आहे: